Het slaapproces: Van slapen kan men wakker liggen.
Hoe belangrijk is de slaap voor de mens?
Hoeveel slaap heeft een mens nodig?
1. Hoe verloopt de slaap?
Slaap is een toestand van lichamelijke rust en een laag bewustzijnsniveau. De slaap bestaat uit vier tot zes opeenvolgende cycli.
Elke cyclus bestaat op zijn beurt uit vijf fases en duurt in totaal 90 tot 120 minuten. Per cyclus heeft men telkens een lichte slaap (fases 1 en 2) en een diepe slaap (fases 3 tot en met 5).
Per nacht moet je minstens vier cycli doorgemaakt hebben om uitgerust wakker te worden.
Maar de cycli verlopen niet allemaal gelijk. Tijdens de eerste cycli zijn de perioden van diepe slaap langer. Daarin recupereert men het meest. Eens de ochtend nadert, beleven we meer remslaap waardoor we oppervlakkiger slapen en meer dromen.
Langer slapen maakt dus niet zoveel uit. De belangrijke diepe slaap komt voornamelijk in de eerste cycli voor. Bovendien voelt ons lichaam onze slaapbehoefte aan en past de slaap zich daaraan aan. Slaapt u bijvoorbeeld een nacht minder goed, dan slaapt u de volgende nacht met langere periodes van diepe slaap.
2. Hoe belangrijk is de slaap voor de mens?
Iedereen heeft slaap nodig. Het is een fundamentele behoefte. Eén derde tot één vierde van ons leven besteden we aan slapen. Alleen op jaarbasis is dit al goed voor 3.000 uren.
Bovendien is de slaap niet zo een eenvoudig proces als velen denken. Slapen is eigenlijk een bijzonder actieve gebeurtenis. Vroeger dacht men dat de slaap een soort comateuze toestand en niet echt belangrijk was. Nu weet men dat er zich heel wat afspeelt tijdens de slaap en dat deze heel belangrijk is.
Nachtrust en gezond leven zijn onafscheidelijk. Wie lekker slaapt, voelt zich goed. En wie op tijd ontspant, slaapt heerlijk.
Geestelijke gezondheid en vitaliteit zijn factoren van de levenskwaliteit die het sterkst beïnvloed worden door de slaap. Welke voordelen goed slapen oplevert, leest u hier.
3. Hoeveel slaap heeft een mens nodig?
De behoefte aan slaap en de slaapstructuur verschillen volgens leeftijd, persoonlijkheid en situatie (bvb. stress, zwangerschap, ziekte...).
Het aantal uren slaap varieert tussen vier en tien uur per etmaal. Gemiddeld gezien heeft een volwassene zeven à acht uur slaap nodig om zich uitgerust te voelen. Maar sommigen hebben voldoende aan vijf uur; anderen voelen zich pas fit na tien uren slaap.
Het beste advies is dus: luister naar je eigen lichaam. Het is belangrijk om te voldoen aan je eigen slaapbehoefte, want op langere termijn is slaaptekort erg schadelijk (lees meer hierover: voordelen van goed slapen).
4. Slaapmoeilijkheden
Slapeloosheid is een verstoring van de duur en/of de kwaliteit van het slaapproces. Men spreekt van een slaapmoeilijkheid als men meer dan drie keer per week moeilijk inslaapt, moeilijk terug in slaap valt, te vroeg wakker wordt...
Gebrek aan slaap heeft vaak een negatieve invloed op de levenskwaliteit: vermoeidheid, slaperigheid, prikkelbaarheid en concentratieverlies hinderen de dagelijkse bezigheden en kunnen ernstige gevolgen hebben (bvb. auto- en arbeidsongevallen).
De slaap is in feite een spiegel van de bezigheden overdag. Bijvoorbeeld: wie tot 's avonds laat actief bezig is, zal niet direct inslapen. Wie de hele dag piekert, zal allicht een woelige slaap hebben. Ook bepaalde voedingsmiddelen (bvb. koffie), medicijnen en alcohol hebben negatieve effecten op de slaap.
Als de problemen van voorbijgaande aard zijn, zullen de slapeloze nachten meestal even snel verdwijnen. Er zijn echter ook mensen die lijden aan chronische slapeloosheid en dat kan maanden of zelfs jaren aanslepen.
Wilt u meer weten over de precieze cijfers van de slaapmoeilijkheden van de Belgen?
5. Waarom slaapt men slecht?
Slaapstoornissen worden meestal opgedeeld volgens vorm, duur of oorzaak. De internationale classificatie onderscheidt twee vormen: dyssomnieën en parasomnieën.
Slaapproblemen kunnen uiteenlopende oorzaken hebben.
Na een tweetal weken van slaapmoeilijkheden kan er conditionering optreden. Het bed wordt dan een plaats 'waar men de slaap niet kan vinden'.
Door het steeds moeilijker inslapen, besteedt de patiënt vooral aandacht aan signalen die er volgens hem op wijzen dat hij wakker zal liggen. Hierdoor krijgt hij de angst niet te kunnen slapen. Men komt dus in een vicieuze cirkel terecht: hoe groter de angst niet te kunnen slapen, hoe moeilijker men de slaap vindt.
Deze conditionering kan zelfs leiden naar een chronisch slaaptekort.
6. Hoe beter slapen?
Als slaapstoornissen uw leven belasten, is het best om er zo snel mogelijk iets aan te doen.
Veranderingen in uw leefpatroon kunnen u al een heel eind op weg helpen. Een medische behandeling kiest u best pas als laatste oplossing, als niets anders helpt.
Bekijk hier onze belangrijkste slaaptips.