Valse start bij bedtijd? 4 mogelijke oorzaken

Gastblog door slaapexperte Karen Claes van Van Gaap Naar Slaap

Veel ouders herkennen het: je kindje valt rustig in slaap… en een halfuur later sta je alweer naast het bed. Frustrerend, vermoeiend en soms ook verwarrend.

We spreken van een valse start van de nacht wanneer je kindje binnen de 45 minuten na het inslapen opnieuw wakker wordt, of wanneer het in de eerste uren van de nacht erg onrustig slaapt.

In deze blog deelt Karen, slaapexpert, graag de vier meest voorkomende oorzaken van een valse start én praktische oplossingen waar je meteen mee aan de slag kunt.

De meest voorkomende reden voor een valse start is oververmoeidheid.

Wanneer een kindje te lang wakker is geweest of een te kort dutje heeft gedaan, maakt het lichaam cortisol aan, het stresshormoon. Dit hormoon maakt het moeilijker om in slaap te vallen én om in slaap te blijven.

👉 Een typisch signaal is wakker worden in het eerste deel van de nacht.

Wat kan je doen?

Kijk eerst naar het ritme van je kindje:

• Zorg voor een ritme dat past bij de leeftijd

• Let goed op slaapsignalen (zoals gapen, in de ogen wrijven of jengelen)

• Voorzie voldoende slaap overdag

Wordt je kindje wakker na een kort dutje, maar lijkt het nog moe? Dan kan het helpen om je kindje opnieuw te laten inslapen. Dat mag gerust in de draagzak of buggy als dat beter werkt.

💡 Een uitgerust kindje slaapt ‘s avonds meestal rustiger en dieper.

Het tegenovergestelde komt ook regelmatig voor: een kindje heeft onvoldoende slaapdruk opgebouwd.

Dit kan gebeuren wanneer:

• er overdag veel geslapen wordt

• het laatste dutje te dicht bij de bedtijd ligt

Een kindje kan dan wel in slaap vallen, maar niet lang genoeg doorslapen.

Wat kan je doen?

Bekijk de situatie stap voor stap:

• Verleng eerst de wakkertijd lichtjes

• Merk je weinig verschil? Dan kan je een dutje inkorten

Doe dit geleidelijk, bijvoorbeeld door je kindje om de paar dagen een kwartiertje vroeger wakker te maken.

Daarnaast is voldoende beweging belangrijk:

• Zorg voor actieve speeltijd

• Buiten spelen helpt om extra slaapdruk op te bouwen

💡 Sommige kindjes zijn ook klaar om een dutje te laten vallen: rond 8–9 maanden (van 3 naar 2 dutjes) en rond 15–18 maanden (van 2 naar 1 dutje).

Kinderen wennen snel aan de manier waarop ze in slaap vallen. Denk bijvoorbeeld aan:

• drinken (fles of borst)

• wiegen

• in de armen in slaap vallen

Dat is op zich geen probleem, zolang het voor jou goed voelt en werkt.

Wanneer je kindje deze hulp echter elke keer nodig heeft, ook tijdens de nacht, kan dit bijdragen aan een valse start of vaker wakker worden.

Wat kan je doen?

Verander niet abrupt, maar introduceer nieuwe gewoontes geleidelijk. Denk aan:

• een zacht liedje neuriën

• een hand op het hoofdje of borstje leggen

• zachtjes strelen of kloppen

👉 Blijf ondertussen ook je huidige aanpak gebruiken.

💡 Op die manier leert je kindje verschillende manieren om tot rust te komen en kan je stap voor stap evolueren naar een aanpak die voor het hele gezin haalbaar blijft.

Soms ligt de oorzaak niet in het ritme of gedrag, maar in fysiek ongemak.

Mogelijke oorzaken zijn:

• tandjes

• krampjes of constipatie

• ziekte

• eczeem of jeuk

Net zoals volwassenen slechter slapen bij pijn, geldt dat ook voor baby’s en jonge kinderen.

Wat kan je doen?

Heb je een vermoeden van pijn of ongemak? Laat dit dan eerst nakijken door een arts.

Daarnaast is het heel normaal dat kindjes tijdens ziekte of bij het doorkomen van tandjes vaker wakker worden. Extra nabijheid en troost bieden is in deze fase helemaal oké.